Budowa żarówki LED – elementy energooszczędnego źródła światła
Żarówki LED stały się popularnym i docenianym źródłem światła ze względu na swoją energooszczędność, długą żywotność i atrakcyjną cenę. Są znacznie bardziej efektywne energetycznie niż stare żarówki z żarnikiem – nawet 8-10 razy, a ich żywotność może wynosić 15000-50000 godzin.
Budowa żarówki LED składa się z kilku kluczowych elementów, które odpowiadają za jej funkcjonalność. Centralnym punktem jest dioda elektroluminescencyjna, która emituje światło, a obudowa z tworzywa sztucznego lub szkła chroni ją przed uszkodzeniami. Wewnątrz żarówki znajduje się również układ zasilający, który przekształca prąd stały na prąd zmienny, co umożliwia efektywne działanie diod. Na opakowaniu żarówki LED często znajdziemy informacje o jej jasności, barwie światła oraz klasie energetycznej, co ułatwia dokonanie wyboru.
Budowa żarówki LED jest inna niż tradycyjnej żarówki z żarnikiem. Zamiast drutu wolframowego świeci w niej dioda elektroluminescencyjna (LED). Składa się ona z luminoforu oraz niebieskiej diody elektroluminescencyjnej. Każda żarówka może posiadać różną diodę LED, jednak stałą częścią pozostaje chip półprzewodnikowy. Odpowiada on za przetwarzanie prądu elektrycznego w światło.
Główne elementy żarówki LED
Diody LED (chip LED)
- to właściwe źródło światła
- wykonane z półprzewodników, które emitują światło, gdy przepływa przez nie prąd
Płytka montażowa (PCB)
- metalowa lub aluminiowa płytka, na której zamontowane są diody
- odprowadza ciepło z diod
Radiator (element chłodzący)
- najczęściej aluminiowa część obudowy
- odprowadza ciepło, aby diody się nie przegrzewały
Zasilacz LED
- mały układ elektroniczny wewnątrz żarówki
- zamienia napięcie sieciowe 230V AC na odpowiedni prąd stały dla diod
Klosz / dyfuzor
- plastikowa lub szklana osłona
- rozprasza światło, żeby było równomierne i mniej oślepiające
Trzonek (gwint)
- część wkręcana do oprawy lampy, np. E27 lub E14
- doprowadza prąd z instalacji do elektroniki żarówki
Budowa żarówki LED w uproszczeniu:
Klosz/dyfuzor
│
Diody LED
│
Płytka PCB
│
Radiator
│
Driver (zasilacz)
│
Gwint E27/E14
Wiele osób, chcąc kupić żarówkę LED, staje przed szerokim wyborem na sklepowej półce. Już nie wystarczy powiedzieć „60W i duży gwint”. Kelwiny, lumeny, niska moc i różne barwy często robią nam mętlik w głowie. Postaramy się w prosty sposób wyjaśnić, na co zwrócić uwagę przy wyborze żarówki.
Opakowanie żarówki LED zawiera szereg technicznych informacji i piktogramów, które mają na celu pomóc nam w wyborze. Jednak najważniejsze z nich to jasność, barwa, rodzaj gwintu i energooszczędność.
Podstawowe parametry świetlne
- strumień świetlny (lumeny – lm) – określa jasność żarówki (im wyższa wartość tym jaśniej świeci)
- moc (Waty – W) – informuje o zużyciu energii (w przypadku żarówek LED jest znacznie niższa niż w ich starszych odpowiednikach, np. 5W LED to 40W żarowej)
- temperatura barwowa (Kelwiny – K) – określa barwę światła:
2700-3000K barwa ciepła (żółta, przytulna, do sypialni lub salonu)
4000-4500K barwa neutralna (biała, zbliżona do dziennej, do biura, kuchni)
6000-6500K barwa zimna (niebieskawa, do garażu, warsztatu)
Dane techniczne i montażowe
- gwint/trzonek – najpopularniejsze to E27 (duży), E14 (mały), GU10 (halogeny)
- napięcie (V) – zazwyczaj sieciowe 230V lub 12V, które wymaga transformatora
- trwałość/żywotność – najczęściej podawana w godzinach (np. 15000h)
- liczba cykli włącz/wyłącz – informacja, jak często można włączać i wyłączać żarówkę, zanim ulegnie awarii
- czas rozgrzewania się – informacja, czy żarówka świeci od razu pełną mocą
Piktogramy i certyfikaty
- klasa efektywności energetycznej – skala od A do G, gdzie jest najbardziej energooszczędna (pokazuje ilość wyprodukowanego światła na każdy zużyty Wat)
Klasa A – efektywność energetyczna 210 (lm/W) – kolor ciemnozielony
Klasa B – efektywność energetyczna 185 (lm/W) – kolor zielony
Klasa C – efektywność energetyczna 160 (lm/W) – kolor jasnozielony
Klasa D – efektywność energetyczna 135 (lm/W) – kolor żółty
Klasa E – efektywność energetyczna 110 (lm/W) – kolor pomarańczowy
Klasa F – efektywność energetyczna 85 (lm/W) – kolor ciemnopomarańczowy
Klasa G – efektywność energetyczna 0 (lm/W) – kolor czerwony
- możliwość ściemniania – jeśli nie ma znaczka ściemniacza lub jest on przekreślony, żarówki nie można używać z regulatorem natężenia światła
- kąt świecenia – wyrażany w stopniach (im mniejszy kąt, tym bardziej światło jest punktowe)
- wskaźnik oddawania barw – im wyższa wartość, tym bardziej realna będzie oświetlana przestrzeń
100 – doskonałe odwzorowanie barw
80 – bardzo dobre odwzorowanie barw
60 – dobre odwzorowanie barw
40 – umiarkowane odwzorowanie barw
20 – słabe odwzorowanie barw
- znaki certyfikacji – CE (zgodność z przepisami Unii Europejskiej), symbol przekreślonego kosza (zakaz wyrzucania żarówki z innymi odpadami)